Je leest veel over GLP-1-medicijnen in het nieuws en op sociale media. Daardoor lijkt het soms alsof ze voor iedereen zijn die wat kilo’s kwijt wil. Dat is niet zo. Het zijn receptgeneesmiddelen met een duidelijke indicatie, met bijwerkingen en met situaties waarin ze niet geschikt zijn. In dit artikel lees je wanneer een arts ze kan overwegen. Of het voor jou een goede keuze is, bespreek je altijd samen met je arts.

Bij diabetes type 2

GLP-1-medicijnen werden oorspronkelijk ontwikkeld voor diabetes type 2. De behandeling van diabetes type 2 gaat in Nederland meestal stap voor stap, volgens de richtlijn van de huisartsen (NHG).

1. Leefstijl. Gezond eten, meer bewegen, stoppen met roken en eventueel afvallen vormen altijd de basis.
2. Metformine. Is de bloedsuiker nog te hoog, dan is dit tablet meestal het eerste medicijn.
3. Een tweede middel. Is dat niet genoeg, of verdraag je metformine niet, dan voegt de arts een ander middel toe. Dat kan een tablet zijn, zoals een SU-derivaat, of een ander middel.
4. Verdere stappen. Afhankelijk van je situatie kan de arts een GLP-1-medicijn, een SGLT2-remmer of insuline overwegen.

Bij sommige mensen kiest de arts eerder voor bepaalde middelen, bijvoorbeeld als er ook sprake is van hart- en vaatziekte, hartfalen of nierschade. De precieze keuze hangt af van je gezondheid, je andere medicijnen, je voorkeur en de vergoedingsregels. Lees meer in Diabetes type 2.

Bij obesitas en overgewicht

Sommige GLP-1-medicijnen zijn in de EU ook toegelaten voor gewichtsbeheersing bij volwassenen. Dat geldt alleen voor bepaalde vormen en doseringen. Volgens die toelating kan een arts het overwegen bij:

Het medicijn is dan altijd bedoeld als aanvulling op een aangepast eetpatroon en meer bewegen. Vaak wordt het pas overwogen als leefstijlbegeleiding, zoals een Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI), niet genoeg heeft opgeleverd. De arts kijkt ook naar je hele situatie: je gezondheid, je motivatie, je andere medicijnen en mogelijke risico’s.

Wanneer is het niet geschikt?

Er zijn situaties waarin een GLP-1-medicijn niet gebruikt mag worden, of waarin de arts extra voorzichtig is. De volledige lijst staat in de bijsluiter en het Farmacotherapeutisch Kompas. Belangrijke voorbeelden:

• Zwangerschap of borstvoeding. Er is te weinig bekend over de veiligheid voor het kind. Deze medicijnen worden dan niet gebruikt.
• Kinderwens. Wil je zwanger worden? Bespreek dit op tijd met je arts. Bij sommige middelen moet je al enige tijd voor een geplande zwangerschap stoppen.
• Een eerdere alvleesklierontsteking (pancreatitis). De arts is dan zeer terughoudend.
• Medullair schildkliercarcinoom of MEN2 bij jou of in je familie. Dit zijn zeldzame vormen van schildklierkanker en een erfelijk syndroom. In dierproeven zijn schildkliereffecten gezien; of dit bij mensen een rol speelt, is niet duidelijk. Vertel het je arts als dit in je familie voorkomt.
• Ernstige maag-darmziekte, zoals een maag die erg traag leegt (gastroparese) of een ernstige ontstekingsziekte van de darm. GLP-1-medicijnen vertragen de maag en worden hierbij afgeraden.
• Diabetes type 1. GLP-1-medicijnen zijn geen vervanging voor insuline.
• Overgevoeligheid voor de werkzame stof of een van de hulpstoffen.

Ook bij sommige andere aandoeningen, zoals ernstige nierproblemen, galstenen, oogafwijkingen door diabetes of een eetstoornis in het verleden, kijkt de arts extra goed of het middel past. Vertel je arts daarom eerlijk over je hele medische voorgeschiedenis.

Extra aandachtspunten

Ook als een GLP-1-medicijn in principe kan, zijn er situaties waarin de arts extra let op bepaalde risico’s:

Niet bedoeld voor …

GLP-1-medicijnen zijn niet bedoeld om een paar kilo af te vallen voor een vakantie of een feest, of als je een gezond gewicht hebt. Gebruik zonder medische reden geeft wel de risico’s en bijwerkingen, maar geen gezondheidswinst. Bovendien draagt het bij aan tekorten voor mensen die het medicijn echt nodig hebben.

De afweging die je arts maakt

Bij elk medicijn weegt een arts de mogelijke voordelen af tegen de nadelen. Bij GLP-1-medicijnen spelen onder andere deze vragen:

Vergoeding

Of je een GLP-1-medicijn vergoed krijgt uit de basisverzekering, hangt af van het middel en van de reden waarvoor je het gebruikt. Voor diabetes type 2 worden deze middelen onder bepaalde voorwaarden vergoed. Voor gewichtsbeheersing is vergoeding meestal niet, of alleen onder strenge voorwaarden, mogelijk. Deze regels kunnen veranderen.

• Vraag je arts of apotheker welke voorwaarden gelden.
• Vraag je zorgverzekeraar of het middel wordt vergoed, en of er een eigen bijdrage is.
• Houd rekening met het eigen risico.

Wat is een goede volgende stap?

Twijfel je of een GLP-1-medicijn iets voor jou is? Maak een afspraak met je huisarts. In Het gesprek met je arts vind je een lijst met vragen en een checklist om je voor te bereiden.

Veelgestelde vragen