Een medicijn heeft altijd een werkzame stof: de stof die het eigenlijke werk doet. Daarnaast heeft het vaak een merknaam van de fabrikant. Op deze site gebruiken we alleen de namen van de werkzame stoffen. Die staan ook altijd op de verpakking en in de bijsluiter. Zo kun je informatie goed vergelijken.

Overzicht in één tabel

Toelatingen kunnen veranderen en niet elk middel of elke vorm is altijd in Nederland leverbaar of vergoed. Kijk voor de actuele situatie op het Farmacotherapeutisch Kompas of bij het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG).

Wat betekent ’toegelaten voor’?

Voordat een medicijn in Europa op de markt mag, beoordeelt het Europees Geneesmiddelenbureau (EMA) of het werkt en of de voordelen opwegen tegen de risico’s. Dat gebeurt per toepassing, de indicatie. Een middel dat is toegelaten voor diabetes type 2, is daarmee niet automatisch toegelaten voor gewichtsbeheersing.

Bij gewichtsbeheersing gaat het om volwassenen met obesitas, of met overgewicht én een gewichtsgerelateerde aandoening. Het middel is dan altijd bedoeld naast een aangepast eetpatroon en meer bewegen. Meer over wanneer een arts dit kan overwegen, lees je in Voor wie zijn GLP-1-medicijnen bedoeld?

Per werkzame stof

Exenatide

Exenatide is de oudste stof uit deze groep. Hij is afgeleid van een stof uit het speeksel van de gilamonster, een hagedis. In 2006 werd exenatide in de EU toegelaten als eerste GLP-1-medicijn, voor diabetes type 2. Er zijn vormen die twee keer per dag worden gespoten en een vorm met vertraagde afgifte voor één keer per week. Tegenwoordig wordt exenatide minder vaak voorgeschreven dan de nieuwere middelen, en niet elke vorm is overal (nog) verkrijgbaar.

Liraglutide

Liraglutide werd in 2009 in de EU toegelaten. Het lijkt sterk op menselijk GLP-1, met een kleine aanpassing en een vetzuurstaartje waardoor het langer werkt. Je spuit het één keer per dag. Er is een vorm voor diabetes type 2 en een aparte vorm, met een andere dosering, voor gewichtsbeheersing.

Dulaglutide

Dulaglutide is een langwerkende variant die één keer per week wordt gespoten. Het is in de EU toegelaten voor diabetes type 2. Het wordt meestal geleverd in een pen voor eenmalig gebruik.

Semaglutide

Semaglutide werd in 2018 in de EU toegelaten als wekelijkse injectie voor diabetes type 2. Er is ook een tabletvorm voor diabetes type 2, die je elke dag op een lege maag inneemt volgens strikte regels. Daarnaast is er een aparte injectievorm, met een andere dosering, voor gewichtsbeheersing. Let goed op: de verschillende vormen zijn niet zomaar onderling uitwisselbaar.

Tirzepatide

Tirzepatide is iets anders dan de andere stoffen in dit overzicht. Het werkt niet alleen op de GLP-1-receptor, maar ook op de receptor voor GIP, het tweede incretinehormoon. Daarom wordt het soms een ‘duale agonist’ genoemd. Strikt genomen is het dus niet alleen een GLP-1-medicijn, maar het wordt er vaak wel bij genoemd. Tirzepatide werd in 2022 in de EU toegelaten voor diabetes type 2 en is ook toegelaten voor gewichtsbeheersing. Het is een wekelijkse injectie.

Andere stoffen en combinaties

Er bestaan nog andere, minder gebruikte GLP-1-receptoragonisten. Ook zijn er combinatiepreparaten waarin een GLP-1-receptoragonist en een langwerkende insuline samen in één pen zitten. Die worden gebruikt bij diabetes type 2 als insuline nodig is. Daarnaast wordt er veel onderzoek gedaan naar nieuwe stoffen. Wees voorzichtig met berichten over ‘nieuwe wondermiddelen’: pas na beoordeling door de EMA is duidelijk of een middel veilig en werkzaam is.

Wat hebben ze gemeen?

Meer over de bijwerkingen lees je in Bijwerkingen van GLP-1-medicijnen.

Waarin verschillen ze?

• Hoe vaak je ze gebruikt: dagelijks of wekelijks.
• Vorm: injectie of tablet.
• Indicatie: alleen diabetes type 2, of ook gewichtsbeheersing.
• Werking: alleen GLP-1, of GLP-1 plus GIP.
• Vergoeding: verschilt per middel en per indicatie, en kan veranderen.
• Beschikbaarheid: door tekorten zijn sommige pennen soms tijdelijk minder goed leverbaar.

Hoe sterk een middel werkt en welke bijwerkingen iemand krijgt, verschilt ook nog eens per persoon. Een middel dat bij een kennis goed bevalt, past daarom niet automatisch bij jou.

Zo lees je je verpakking

• Zoek de werkzame stof op het etiket. Die staat er altijd op, vaak onder de merknaam.
• Kijk naar de sterkte en de vorm. Pennen van dezelfde stof kunnen een heel andere sterkte hebben.
• Controleer de houdbaarheidsdatum en de bewaarinstructies.
• Lees de bijsluiter, ook als je het middel al langer gebruikt. Er kan nieuwe informatie in staan.
• Krijg je een andere pen of een ander middel dan normaal? Vraag bij de apotheek waarom, en hoe je het moet gebruiken.

Betrouwbare bronnen

• Farmacotherapeutisch Kompas: officiële informatie voor zorgverleners per werkzame stof, inclusief bijwerkingen en wisselwerkingen.
• CBG: de Nederlandse geneesmiddelenautoriteit, met de geneesmiddeleninformatiebank waarin je bijsluiters kunt opzoeken.
• Thuisarts.nl: informatie van huisartsen in begrijpelijke taal.
• Lareb: hier meld je bijwerkingen en lees je wat anderen hebben gemeld.

Veelgestelde vragen