Bijwerkingen van GLP-1-medicijnen
Bijna iedereen die een GLP-1-medicijn gebruikt, merkt wel iets van bijwerkingen, vooral in de maag en darmen. Hier lees je welke bijwerkingen vaak en minder vaak voorkomen, wat je zelf kunt doen, en wanneer je direct je arts belt.
In het kort
- Maag-darmklachten zoals misselijkheid, diarree, verstopping en braken komen vaak voor, vooral bij de start en na een dosisverhoging.
- Kleine porties, langzaam eten, minder vet en genoeg drinken helpen vaak.
- Zeldzaam maar ernstig: alvleesklierontsteking, galstenen en uitdroging met nierproblemen.
- Hevige buikpijn die niet overgaat, aanhoudend braken of tekenen van uitdroging: bel direct je arts.
- Je kunt een bijwerking zelf melden bij Bijwerkingencentrum Lareb.
Elk medicijn kan bijwerkingen geven. Bij GLP-1-medicijnen zijn die vaak goed te verklaren uit hoe ze werken: ze laten de maag trager leeg lopen en werken in op het maag-darmstelsel en op de eetlust. In dit artikel zetten we de bijwerkingen op een rij, met praktische tips. De volledige lijst staat altijd in de bijsluiter van jouw middel.
Bijwerkingen die vaak voorkomen
Deze klachten komen bij veel gebruikers voor. Ze zijn meestal mild tot matig en nemen bij veel mensen in de loop van weken af. Ze komen vaak terug, of worden even erger, na een verhoging van de dosis.
| Bijwerking | Hoe komt het? | Wat kun je doen? |
|---|---|---|
| Misselijkheid | De maag leegt trager; je zit sneller en langer vol. | Kleine porties, langzaam eten, stoppen zodra je vol zit. Minder vet en gefrituurd eten. |
| Braken | Te veel of te vet eten terwijl de maag nog vol is. | Kleinere maaltijden, niet gaan liggen direct na het eten, genoeg drinken in kleine slokjes. |
| Diarree | Effect op de darm. | Extra drinken, minder vet eten. Let op tekenen van uitdroging. |
| Verstopping (obstipatie) | Tragere darm, minder eten en drinken. | Genoeg drinken, vezels uit groente, fruit, volkoren en peulvruchten, dagelijks bewegen. |
| Buikpijn, opgeblazen gevoel | Tragere maag en darm, meer gasvorming. | Rustig eten, minder koolzuurhoudende drank. Hevige of aanhoudende pijn: bel je arts. |
| Boeren, brandend maagzuur | Eten blijft langer in de maag. | Niet te laat op de avond eten, kleinere porties, minder vet, koffie en alcohol. |
| Vermoeidheid | Onder meer minder eten en wennen aan het middel. | Regelmatig eten, genoeg eiwit en vocht, goed slapen. Houdt het aan, bespreek het. |
| Minder eetlust | Effect op verzadiging via de hersenen. | Let op dat je toch voldoende eiwit, groente en vocht binnenkrijgt. |
| Hoofdpijn, duizeligheid | Soms door te weinig drinken of eten. | Genoeg drinken en regelmatig eten. Houdt het aan, bespreek het. |
| Reactie op de prikplek | Roodheid, jeuk of een bultje. | Wissel steeds van prikplek. |
Tips bij misselijkheid en braken
- Eet kleinere porties, verdeeld over de dag. Gebruik eventueel een kleiner bord.
- Eet langzaam en kauw goed. Leg je bestek neer tussen de happen.
- Stop zodra je vol zit, ook als je bord nog niet leeg is. Je verzadigingsgevoel komt nu sneller.
- Kies voor minder vette maaltijden. Vet eten blijft lang in de maag liggen.
- Vermijd sterke geuren in de keuken als die je misselijk maken. Koude gerechten ruiken minder sterk.
- Drink tussen de maaltijden door, in kleine slokjes, in plaats van veel tegelijk tijdens het eten.
- Ga na het eten niet direct liggen. Een kort wandelingetje kan helpen.
Tips bij diarree of verstopping
Bij diarree
Drink extra, bijvoorbeeld water, thee of bouillon. Eet kleine, eenvoudige maaltijden. Bij flinke diarree verlies je ook zouten; vraag je apotheker naar ORS (een zout-suikeroplossing). Houdt de diarree langer dan een paar dagen aan, of ben je erg verzwakt, bel dan je arts.
Bij verstopping
Drink genoeg, ongeveer 1,5 tot 2 liter per dag, tenzij je arts iets anders zegt. Eet vezelrijk: groente, fruit, volkorenbrood, havermout en peulvruchten. Beweeg elke dag. Helpt dat niet, vraag dan je huisarts of apotheker om advies.
Houd in de eerste weken een kort dagboekje bij: wat je at, hoe groot de portie was en hoe je je daarna voelde. Zo ontdek je snel welke maaltijden je goed verdraagt, en heb je concrete informatie voor je arts.
Minder vaak, maar ernstig
De volgende bijwerkingen zijn zeldzaam of komen minder vaak voor, maar ze zijn wel belangrijk om te herkennen.
Alvleesklierontsteking (pancreatitis)
Een ontsteking van de alvleesklier is zeldzaam, maar kan ernstig zijn. Typische klacht: hevige, aanhoudende pijn boven in de buik, die vaak uitstraalt naar de rug. Soms met misselijkheid en braken. Heb je deze klachten? Neem dan direct contact op met je arts of de huisartsenpost.
Galstenen en galblaasontsteking
Galstenen komen bij gebruikers vaker voor. Ook snel afvallen op zichzelf vergroot de kans op galstenen. Klachten zijn bijvoorbeeld koliekpijn rechtsboven in de buik, soms met koorts, misselijkheid of een gele kleur van huid of ogen. Neem dan contact op met je arts.
Uitdroging en nierproblemen
Door braken, diarree en minder eten en drinken kun je uitdrogen. Bij uitdroging kan de nierfunctie achteruitgaan. Zeker bij mensen die al minder goed werkende nieren hebben, of die plaspillen gebruiken, is dit een aandachtspunt. Tekenen van uitdroging: weinig en donkere urine, dorst, een droge mond, duizeligheid bij het opstaan en sufheid.
Hypo (te lage bloedsuiker)
Op zichzelf geven GLP-1-medicijnen weinig kans op een hypo. Maar in combinatie met insuline of SU-derivaten wordt die kans groter. Vaak verlaagt de arts dan de dosis van die andere middelen. Leer de signalen herkennen: trillen, zweten, hartkloppingen, honger, wazig zien, verwardheid. Meer hierover lees je in Diabetes type 2.
Ogen bij diabetes
Bij mensen met diabetes kan een snelle daling van de bloedsuiker in sommige gevallen tijdelijk een bestaande oogafwijking door diabetes (retinopathie) verergeren. Heb je diabetes en bekende oogafwijkingen? Dan let de arts hier extra op en worden je ogen gecontroleerd. Merk je veranderingen in je zicht, meld het dan.
Allergische reacties
Zeer zelden komt een ernstige allergische reactie voor, met zwelling van gezicht, lippen of keel, of benauwdheid. Bel dan direct 112.
Wanneer bel je direct je arts?
- Hevige buikpijn die niet overgaat, eventueel uitstralend naar de rug.
- Aanhoudend braken, waardoor je niets binnenhoudt.
- Tekenen van uitdroging: heel weinig plassen, erg dorstig, duizelig of suf.
- Pijn rechtsboven in de buik met koorts, of een gele huid of gele ogen.
- Steeds terugkerende hypo’s, of een hypo die je niet zelf kunt oplossen.
- Plotselinge veranderingen in je zicht.
- Zwelling van gezicht of keel, of benauwdheid: bel 112.
Buiten kantoortijden bel je de huisartsenpost.
Andere aandachtspunten
- Spierverlies. Als je minder eet en afvalt, verlies je niet alleen vet maar ook spiermassa. Genoeg eiwit eten en spierversterkende oefeningen helpen om spieren te behouden. Zie Stoppen en daarna.
- Te weinig voedingsstoffen. Eet je veel minder, kies dan bewust voor voedzame producten uit de Schijf van Vijf.
- Stemming. Merk je dat je somber wordt, of dat je anders over eten en je lichaam gaat denken? Bespreek het met je arts.
- Haaruitval. Bij snel afvallen kan tijdelijk wat meer haaruitval optreden. Bespreek het als het je zorgen baart.
Bijwerkingen melden bij Lareb
In Nederland verzamelt Bijwerkingencentrum Lareb meldingen over bijwerkingen van medicijnen. Iedereen mag een melding doen, ook als patiënt. Je hoeft niet zeker te weten dat de klacht door het medicijn komt. Door te melden help je om meer te leren over de veiligheid van medicijnen. Melden kan via lareb.nl.
Veelgestelde vragen
Gaat de misselijkheid vanzelf over?
Bij veel mensen nemen de maag-darmklachten na een aantal weken af. Na een dosisverhoging kunnen ze tijdelijk terugkomen. Houden ze aan of zijn ze heftig, bespreek dit dan met je arts.
Kan ik een hypo krijgen van een GLP-1-medicijn?
Op zichzelf is de kans klein. In combinatie met insuline of SU-derivaten is de kans groter. De arts past daarom vaak de dosis van die middelen aan.
Welke klachten zijn alarmerend?
Hevige, aanhoudende buikpijn (soms naar de rug), aanhoudend braken, tekenen van uitdroging, pijn rechtsboven in de buik met koorts of een gele huid. Neem dan direct contact op met je arts of de huisartsenpost.
Waar meld ik een bijwerking?
Bij Bijwerkingencentrum Lareb, via lareb.nl. Bespreek de klacht ook met je arts of apotheker.
Helpt het om minder vet te eten?
Vaak wel. Vet eten blijft lang in de maag. Omdat GLP-1-medicijnen de maag al trager laten legen, kunnen vette maaltijden extra misselijkheid geven.
Lees ook
Veilig gebruik van GLP-1-medicijnen
Een GLP-1-medicijn gebruik je alleen op recept en onder begeleiding. Hier lees je waarom online kopen gevaarlijk is, wat je doet bij een tekort, wat je meldt voor een operatie, en hoe je veilig reist met je medicijnen.
6 min lezen →Hoe werken GLP-1-medicijnen?
GLP-1-medicijnen lijken op een hormoon dat je darm zelf maakt, maar ze werken veel langer. Hier lees je hoe ze werken, hoe ze verschillen van insuline en tabletten, en wat je in het algemeen moet weten over prikken en bewaren.
7 min lezen →Het gesprek met je arts voorbereiden
Een afspraak bij de huisarts duurt vaak maar tien minuten. Met een goede voorbereiding haal je er veel meer uit. Hier vind je wat je kunt meenemen, welke vragen je kunt stellen en wat de arts jou waarschijnlijk vraagt.
6 min lezen →Elke maand nieuwe recepten en tips
Praktische leefstijltips, eiwitrijke recepten en nieuwe artikelen. Gratis en altijd af te melden.
We vragen alleen je naam en e-mail. Nooit gezondheidsgegevens.