Obesitas en diabetes type 2 zijn chronische aandoeningen. GLP-1-medicijnen beïnvloeden je eetlust en bloedsuiker zolang je ze gebruikt. Ze ‘genezen’ de onderliggende aandoening niet. Daarom is het belangrijk om vooraf na te denken over wat er gebeurt als je stopt. In dit artikel lees je waarom eetlust en gewicht vaak terugkomen, en wat je kunt doen.

Waarom komen eetlust en gewicht vaak terug?

Het medicijn geeft je een sterker verzadigingsgevoel en vermindert trek. Als je stopt, verdwijnt dat effect binnen een aantal dagen tot weken, afhankelijk van het middel. Je eetlust wordt dan weer zoals daarvoor.

Daarnaast reageert je lichaam op gewichtsverlies. Na afvallen gaat je lichaam vaak meer hongersignalen geven en verbruik je wat minder energie. Dit is een natuurlijke reactie, geen gebrek aan wilskracht. Onderzoek laat zien dat bij veel mensen een groot deel van het verloren gewicht in de loop van een jaar na het stoppen terugkomt. Ook de bloedsuiker, bloeddruk en cholesterol kunnen weer stijgen.

Redenen om te stoppen

Er zijn verschillende redenen waarom iemand stopt of moet stoppen:

• Bijwerkingen die niet overgaan of te zwaar zijn.
• Een zwangerschap of kinderwens.
• Een ernstige bijwerking, zoals een alvleesklierontsteking.
• Het middel heeft onvoldoende effect.
• Geen vergoeding, of de kosten zijn te hoog.
• Het middel is niet leverbaar.
• Je eigen keuze, na overleg met je arts.

Afbouwen alleen met je arts

Stop niet op eigen houtje, en verander niet zelf de dosis. Overleg altijd eerst met je arts. Zeker als je diabetes hebt, is dat belangrijk: als het GLP-1-medicijn wegvalt, kan je bloedsuiker stijgen en moet je andere behandeling misschien worden aangepast.

Of afbouwen zinvol is, en hoe, hangt af van je situatie. Er is nog weinig onderzoek naar de beste manier om te stoppen. Je arts bespreekt met je wat in jouw geval verstandig is, en hoe vaak je terugkomt voor controle.

• Bel je arts bij een snel stijgende bloedsuiker, veel dorst of veel plassen (bij diabetes).
• Ben je gestopt en wil je later opnieuw beginnen? Doe dat nooit zelf met je oude dosis. Je moet meestal opnieuw opbouwen.

Leefstijl als basis

De gewoontes die je opbouwt tijdens het gebruik, zijn je belangrijkste houvast na het stoppen. Begin er daarom zo vroeg mogelijk mee, liefst vanaf de eerste dag.

Omgaan met terugkerende trek

Na het stoppen merk je waarschijnlijk dat je weer meer trek hebt, en sneller zin in iets lekkers. Dat is normaal. Een paar dingen die kunnen helpen:

• Eet regelmatig. Wie maaltijden overslaat, krijgt later vaak grote trek.
• Begin met groente. Een kom soep, een salade of rauwkost vóór de hoofdmaaltijd vult en levert weinig calorieën.
• Kies vezels en eiwit. Volkoren, peulvruchten, magere zuivel, eieren en vis houden je langer vol.
• Drink water. Soms lijkt dorst op honger. Kies water, thee of koffie zonder suiker.
• Maak de gezonde keuze makkelijk. Zet fruit in het zicht en bewaar snoep en chips niet in huis, of op een lastige plek.
• Herken emotie-eten. Eet je bij stress, verveling of verdriet? Zoek iets anders dat helpt, zoals een wandeling of iemand bellen. Een psycholoog of diëtist kan je hierbij ondersteunen.
• Wees mild voor jezelf. Een keer meer eten is geen ramp. Pak bij de volgende maaltijd gewoon je goede gewoontes weer op.

Spierbehoud

Als je afvalt, verlies je naast vet ook spiermassa. Spieren zijn belangrijk voor je kracht, je balans, je bloedsuiker en je energieverbruik. Vooral bij ouderen is spierbehoud belangrijk.

• Doe minstens twee keer per week spier- en botversterkende oefeningen, zoals de Beweegrichtlijnen adviseren. Denk aan oefeningen met je eigen lichaamsgewicht, elastieken of gewichten.
• Eet bij elke maaltijd een eiwitbron, bijvoorbeeld zuivel, eieren, vis, peulvruchten, tofu, noten of mager vlees.
• Eet je weinig door verminderde eetlust? Kies dan bewust voedzame producten en sla geen maaltijden over.
• Vraag een diëtist of fysiotherapeut om hulp bij een plan dat bij je past.

Een plan voor onderhoud

Maak samen met je arts, praktijkondersteuner of diëtist een plan voor de periode na het stoppen. Denk aan:

1. Doelen: wat wil je bereiken of behouden? Denk niet alleen aan gewicht, maar ook aan bloedsuiker, bloeddruk, conditie en hoe je je voelt.
2. Signalen: bij welke verandering neem je contact op? Bijvoorbeeld als je gewicht een bepaald aantal kilo stijgt of je bloedsuiker oploopt.
3. Controles: wanneer kom je terug voor een controle?
4. Begeleiding: kun je deelnemen aan een Gecombineerde Leefstijlinterventie (GLI) of een andere vorm van begeleiding?
5. Steun: wie in je omgeving helpt je? Een partner, vriend of beweegmaatje maakt het makkelijker.

En als langdurig gebruik nodig is?

Bij diabetes type 2 worden medicijnen meestal langdurig gebruikt. Ook bij obesitas kan de arts, net als bij andere chronische aandoeningen, met je bespreken of langdurige behandeling zinvol is. Daarbij weegt de arts de voordelen, de bijwerkingen, de risico’s en de kosten af. Er is nog beperkt bekend over de effecten van heel langdurig gebruik; daar wordt onderzoek naar gedaan.

Wil je meer weten over obesitas als chronische ziekte? Lees Obesitas als chronische ziekte.

Veelgestelde vragen