In het kort
- Fietsen en zwemmen tellen als matig intensief bewegen als je ademhaling sneller gaat maar je nog kunt praten.
- Op de fiets draagt het zadel een deel van je gewicht. In het water draagt het water je. Dat spaart je knieën en heupen.
- Fiets naar je werk, de supermarkt of familie: zo beweeg je zonder er extra tijd voor vrij te maken.
- Aquajoggen en zwemmen zijn heel geschikt bij gewrichtsklachten of veel overgewicht.
- Met het fietsschema van 6 weken bouw je op naar 150 minuten fietsen per week.
Waarom fietsen en zwemmen?
Bij wandelen draag je bij elke stap je hele lichaamsgewicht. Voor de meeste mensen is dat geen probleem. Maar heb je last van je knieën, heupen, enkels of rug, of heb je veel overgewicht? Dan kan wandelen soms pijnlijk zijn. Fietsen en zwemmen zijn dan goede alternatieven. Ook als je gewoon van afwisseling houdt, zijn ze een fijne aanvulling.
Fietsen
Het zadel draagt een groot deel van je gewicht. Je knieën bewegen veel, maar worden minder zwaar belast dan bij lopen. Fietsen is goed voor je conditie en je beenspieren.
Zwemmen en aquajoggen
Water draagt je lichaam. Je gewrichten worden daardoor veel minder belast. Tegelijk geeft het water weerstand, zodat je spieren toch werken.
Beide tellen als matig intensief bewegen als je ze in een stevig tempo doet. Gebruik weer de praat-test: je ademt sneller en je kunt nog praten, maar zingen lukt niet meer. Lees meer over de praat-test in beginnen met bewegen.
Fietsen in het dagelijks leven
In Nederland hebben we een groot voordeel: bijna overal liggen fietspaden en de meeste mensen hebben een fiets. Daardoor kun je fietsen makkelijk inbouwen in je dag. Je hoeft er geen extra tijd voor vrij te maken. Je combineert het met dingen die je toch al doet.
- Fiets naar je werk, of naar het station in plaats van met de auto of bus.
- Doe je boodschappen op de fiets. Met fietstassen kun je best veel meenemen.
- Breng de kinderen of kleinkinderen op de fiets naar school of sport.
- Fiets naar familie, vrienden of de sportclub als het binnen 5 tot 10 kilometer is.
- Maak in het weekend een fietstocht. Gebruik de knooppunten om een mooie route te plannen.
Een ritje van 10 minuten naar de supermarkt en 10 minuten terug is al 20 minuten bewegen. Doe je dat een paar keer per week en fiets je ook naar je werk, dan zit je al snel aan de 150 minuten per week.
Elektrische fiets
Een e-bike telt ook. Je moet nog steeds trappen, maar de motor helpt. Wil je er meer uit halen? Zet de ondersteuning dan op de laagste stand, of af als je op vlak terrein rijdt. Gebruik de praat-test om te checken of je matig intensief bezig bent. Met een e-bike kun je ook langere afstanden fietsen. Dat maakt het voor veel mensen haalbaarder om de fiets te pakken.
Veilig fietsen
- Zorg dat je zadel op de goede hoogte staat. Als je trapper onderaan staat, is je knie bijna gestrekt. Een te laag zadel is zwaar voor je knieën.
- Controleer je remmen, banden en verlichting.
- Draag eventueel een fietshelm, zeker op een e-bike.
- Heb je diabetes en gebruik je medicijnen die een hypo kunnen geven? Neem dan altijd iets met snelle suiker mee, zoals druivensuiker.
Fietsschema van 6 weken
Ben je lang niet meer gaan fietsen of wil je je conditie verbeteren? Met dit schema bouw je op tot 150 minuten fietsen per week. Rustig is een tempo waarbij je makkelijk kunt praten. Stevig is een tempo waarbij je sneller ademt, maar nog wel hele zinnen kunt zeggen.
| Week | Aantal keer | Minuten per keer | Tempo | Totaal per week |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 3 keer | 15 minuten | Rustig, op vlak terrein | 45 minuten |
| 2 | 4 keer | 15 minuten | 5 min rustig, 7 min stevig, 3 min rustig | 60 minuten |
| 3 | 4 keer | 20 minuten | 5 min rustig, 12 min stevig, 3 min rustig | 80 minuten |
| 4 | 5 keer | 20 minuten | 5 min rustig, 12 min stevig, 3 min rustig | 100 minuten |
| 5 | 5 keer | 25 minuten | 5 min rustig, 17 min stevig, 3 min rustig | 125 minuten |
| 6 | 5 keer | 30 minuten | 5 min rustig, 22 min stevig, 3 min rustig | 150 minuten |
Ritjes naar je werk of de winkel tellen gewoon mee. Combineer fietsen eventueel met wandelen: 3 keer fietsen en 2 keer wandelen per week is ook prima. Vergeet daarnaast niet 2 keer per week krachttraining te doen.
Hometrainer
Regent het of is het glad? Dan kun je het schema ook op een hometrainer doen. Veel sportscholen en fysiotherapiepraktijken hebben ze. Stel de weerstand zo in dat je de praat-test haalt. Zorg ook hier dat het zadel op de goede hoogte staat.
Zwemmen en aquajoggen
In water weeg je veel minder. Je lichaam wordt gedragen. Daarom is bewegen in water heel geschikt als je last hebt van artrose, rugklachten of veel overgewicht. Het water geeft ook weerstand. Je spieren werken dus harder dan je misschien denkt.
Baantjes zwemmen
Begin met een paar baantjes schoolslag of rugslag in je eigen tempo. Rust aan de kant als dat nodig is. Bouw elke week een paar baantjes op.
Aquajoggen
Je ‘rent’ in het water, vaak met een drijfband om je middel. Je voeten raken de bodem niet. Daardoor belast je je gewrichten bijna niet.
Aquarobics
Een groepsles in het water op muziek. Gezellig en goed voor conditie en beweeglijkheid. Veel zwembaden bieden dit aan, soms speciaal voor 50-plussers.
Kun je niet goed zwemmen? Aquajoggen en aquarobics in het ondiepe of met een drijfband zijn dan ook mogelijk. Vraag bij het zwembad naar de mogelijkheden. Sommige zwembaden hebben ook lessen voor volwassenen die (beter) willen leren zwemmen.
Voorbeeld van een zwemtraining voor beginners (30 minuten)
- 5 minuten inlopen in het ondiepe: rustig lopen door het water en je armen zwaaien.
- 4 keer 1 baan zwemmen in rustig tempo, met 30–60 seconden rust na elke baan.
- 10 minuten aquajoggen met drijfband: 1 minuut stevig, 1 minuut rustig.
- 4 keer 1 baan zwemmen, iets steviger dan in het begin.
- 5 minuten rustig uitzwemmen of lopen in het ondiepe.
Wat past bij jou?
| Situatie | Wandelen | Fietsen | Zwemmen / aquajoggen |
|---|---|---|---|
| Knieklachten | Kort en vlak | Vaak goed, zadel op juiste hoogte | Zeer geschikt |
| Rugklachten | Vaak goed | Rechtop zitten, zoals op een stadsfiets | Vaak geschikt, rugslag of aquajoggen |
| Veel overgewicht | Korte stukjes | Goed, ook op hometrainer | Zeer geschikt |
| Weinig tijd | Combineren met boodschappen | Woon-werkverkeer | Minder handig (reistijd) |
| Botten sterker maken | Goed | Minder | Minder |
Let op: fietsen en zwemmen belasten je botten minder dan lopen. Dat is fijn voor je gewrichten, maar voor sterke botten heb je ook belasting nodig. Doe daarom naast fietsen of zwemmen ook spier- en botversterkende oefeningen, zoals in krachttraining thuis.
Veelgestelde vragen
Telt fietsen naar mijn werk mee voor de Beweegrichtlijnen?
Ja. Als je in een tempo fietst waarbij je sneller ademt maar nog kunt praten, telt het als matig intensief bewegen. Ritjes van minder dan 10 minuten tellen ook mee. Alle minuten tellen.
Is een e-bike nog wel bewegen?
Ja, je trapt nog steeds zelf. Hoe lager de ondersteuning, hoe meer je zelf doet. Een e-bike helpt veel mensen om vaker en langer te fietsen. Doe de praat-test om te kijken of je matig intensief bezig bent.
Ik kan niet zwemmen. Kan ik toch in het water bewegen?
Ja. Aquarobics en lopen door water kunnen vaak in het ondiepe. Bij aquajoggen gebruik je een drijfband. Vraag bij je zwembad welke lessen geschikt zijn en zeg erbij dat je niet goed kunt zwemmen.
Mijn knie doet pijn bij het fietsen. Wat kan ik doen?
Controleer eerst de hoogte van je zadel. Een te laag zadel geeft veel druk op je knie. Fiets in een lichte versnelling en bouw rustig op. Blijft de pijn, vraag dan advies aan je huisarts of fysiotherapeut.
Lees ook
Wandelschema van 8 weken voor beginners
Wandelen is de makkelijkste manier om meer te bewegen. Met dit schema van 8 weken bouw je rustig op van korte stukjes naar 30 minuten stevig wandelen, 5 keer per week.
8 min lezen →Bewegen met klachten: veilig in beweging
Knieklachten, rugpijn, veel overgewicht, diabetes of vermoeidheid hoeven geen reden te zijn om niet te bewegen. Vaak helpt bewegen juist. Wel is het belangrijk dat je het op een veilige manier doet.
9 min lezen →Beginnen met bewegen: waarom en hoe
Bewegen helpt je spieren sterk te houden, je bloedsuiker stabieler te maken en je beter te voelen. In dit artikel lees je hoeveel beweging goed is, hoe je weet of je hard genoeg gaat en hoe je veilig begint.
8 min lezen →Elke maand nieuwe recepten en tips
Praktische leefstijltips, eiwitrijke recepten en nieuwe artikelen. Gratis en altijd af te melden.
We vragen alleen je naam en e-mail. Nooit gezondheidsgegevens.